ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ಬಿಜೆಪಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸೋಲು ಏಕೆ?

ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವ ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರದ 12 ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ರಾಜೀನಾಮೆ ಇದಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು 2018ರಲ್ಲಿ #MeToo ಚಳವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಂ.ಜೆ. ಅಕ್ಬರ್ ಅವರು ನೀಡಿದ ರಾಜೀನಾಮೆಯಾಗಿತ್ತು. 

Sponsored

ರೈತರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಮುಂದೆ ಬಗ್ಗದ, ಸಿಎಎ-ಎನ್‌ಆರ್‌ಸಿ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಜಗ್ಗದ ಮತ್ತು ಕೋವಿಡ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಟೀಕೆಗಳಿಂದ ವಿಚಲಿತವಾಗದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ‘ಜೆನ್ ಝೀ’ ಪೀಳಿಗೆಯು ಹೇಗೆ ಮಂಡಿಯೂರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು? ಇದು ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸೋಲಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.

ಈ ರಾಜೀನಾಮೆಯು ಬಿಜೆಪಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸೋಲು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದೇಕೆ?

ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಯು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಸಚಿವರ ನಿರ್ಗಮನವಲ್ಲ; ಇದು 2014ರ ನಂತರ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಎದುರಾದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು, ರೈತರು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮೆದುರು ಮಣಿಯುವುದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದ ಪಕ್ಷವೊಂದು, ಇಂದು ‘ಜೆನ್ ಝೀʼ ಮುಂದೆ ಸೋಲೊಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದೆ. ಇದು ಆ ಪಕ್ಷದ ಪಾಲಿಗೆ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಿರುವು. ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಇದಕ್ಕೆ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಿವೆ:

1. ಬಿಜೆಪಿಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಸ್ತ್ರವಾದ ‘ನರೇಟಿವ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್‌’ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕಳೆದುಹೋಗಿದೆ.
ಬಿಜೆಪಿಯ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ ಎಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಬಾರಿ, ಪಕ್ಷವು ಆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಚನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ನೀಟ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ಕೇವಲ ‘ಆನ್‌ಲೈನ್ ಜೋಕ್’ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು. ಆದರೂ, ಆ ‘ಜೋಕ್’ ಒಂದು ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು – ಇದನ್ನು ಪ್ರಪಂಚವು ‘ಜನರಲ್ ಝಡ್ ಚಳುವಳಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಿತು – ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸೋನಮ್ ವಾಂಗ್ಚುಕ್ ಅವರ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದು ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿತ್ತು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸರ್ಕಾರ ಅವರನ್ನು ಬಿಳಿ ಹಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸಾಗಿಸಿದ ಕ್ಷಣ, ವೀಡಿಯೊ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್‌ನಿಂದ ಎಕ್ಸ್‌ವರೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಯಿತು.

2. ‘ನಾವು ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಮಣಿಯುವುದಿಲ್ಲ’: 12 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದ ಬಿಂಬದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಟ್ಟಡವೇ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದಿದೆ.
ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಬಿಜೆಪಿ ತನ್ನದೊಂದು ‘ಕಠಿಣ’ ವರ್ಚಸ್ಸನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು; ಅದೆಂತಹ ಬೀದಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಾದರೂ ಸಚಿವರೊಬ್ಬರನ್ನು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಂತಹ ಸ್ಥಿತಿ ಅದು. 2020ರ ರೈತರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಇರಲಿ, ಸಿಎಎ ವಿರೋಧವಿರಲಿ ಅಥವಾ 2021ರ ಕೋವಿಡ್-19 ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿರಲಿ—ಸರ್ಕಾರ ಎಂದಿಗೂ ಮಣಿಯಲಿಲ್ಲ. “ನಮ್ಮ ಸಚಿವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂಬುದೇ ಬಿಜೆಪಿಯ ನಿಲುವಾಗಿತ್ತು.

3. 20 ಸಂಸದರಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ: ಪಕ್ಷದೊಳಗೆ ‘ಅಶಾಂತಿ’
ಧರ್ಮೇಂದ್ರ ಪ್ರಧಾನ್ ಕೇವಲ ಸಚಿವರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಒಡಿಶಾದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಬಿಜೆಪಿಯ 20 ಸಂಸದರ ‘ನಾಯಕ’ರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಜುಲೈ 22 ರಂದು ಅವರು ಆ 20 ಸಂಸದರೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಫೋಟೋವೊಂದನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶವೊಂದನ್ನು ರವಾನಿಸಿದರು; ಅಂದರೆ, “ನನ್ನನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ನೋಡಿ, ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು” ಎಂಬ ಸವಾಲನ್ನು ಅವರು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಒಡ್ಡಿದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಡಿಎ (NDA) ಕೇವಲ 298 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು (ಬಹುಮತಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ 272 ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಿಂತ 26 ಹೆಚ್ಚು) ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುವ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಇದು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಈ ರಾಜೀನಾಮೆಯು ಬಿಜೆಪಿಯ ಆಂತರಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಉಂಟಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

4. ‘ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿವೆ’
ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಿಂದ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ರೈತರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸಿಎಎ ವಿಷಯದವರೆಗೆ, ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಂದಿಗೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಜುಲೈ 21 ರಂದು, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ನಿವಾಸದ ಹೊರಗೆ ಧರಣಿ ನಡೆಸಿದರು; ಅವರನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ ಕ್ರಮವು ಪ್ರಬಲ ರಾಜಕೀಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸಿತು. ರಾಹುಲ್ ಮೂರು ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟರು: ಸಚಿವ ಪ್ರಧಾನ್ ಅವರ ರಾಜೀನಾಮೆ, ಪೊಲೀಸರ ವರ್ತನೆಯ ಕುರಿತು ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರಿಂದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆ.

5. ‘ಶರಣಾಗತಿ’ಯ ಸುಳಿವು ನೀಡಿದ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್
ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಬಿಜೆಪಿಯ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಜನ ಚಳುವಳಿಯ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಬಿಜೆಪಿ ಮಣಿಯಬೇಕು ಎಂದು ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಎಂದಿಗೂ ಸೂಚಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ಬಾರಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಅದೇ ನಡೆದಿದೆ. ಜುಲೈ 25 ರಂದು ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮೋಹನ್ ಭಾಗವತ್, “ಪೋಷಕರು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಮಕ್ಕಳು ಸುಮ್ಮನೆ ಕೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲ ಈಗಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕತೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಈಗ, ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಬದಲು, ನಾವು ಸಂವಾದ ನಡೆಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಒಮ್ಮತವನ್ನು ರೂಪಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.