ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸಗಳು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಇವೆರಡೂ ನಿವಾಸಗಳು ಆಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ನಿವಾಸವಾದ ‘ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನ’ವು ಗಾತ್ರ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಾಲ ಹಾಗೂ ಭವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡು ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾವೀಗ ತಿಳಿಯೋಣ.
ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನವು 330 ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡವು ನಾಲ್ಕು ಅಂತಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 340 ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಮೃತ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಉದ್ಯಾನಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಸಂಕೀರ್ಣವು ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾಗಿ ಭೂದೃಶ್ಯ ಮಾಡಿದ ಮೈದಾನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ನಿವಾಸವು ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವ ದರ್ಜೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ಹಾಲ್, ಭವ್ಯವಾದ ಬಾಲ್ ರೂಂ, ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ವೆಟ್ ಹಾಲ್, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸೇರಿವೆ. ವಿಶೇಷ ಭದ್ರತೆ – ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅಂಗರಕ್ಷಕ – ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ನೂರಾರು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸದಸ್ಯರು ಆಡಳಿತ, ನಿರ್ವಹಣೆ, ಆತಿಥ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
7, ಲೋಕ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸವು 12 ಎಕರೆ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು 1, 3, 5, 7 ಮತ್ತು 9 ಸಂಖ್ಯೆಯ ಐದು ಅಂತರ್ಸಂಪರ್ಕಿತ ಬಂಗಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ, ಸುಗಮ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರ ನಿವಾಸ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಕಚೇರಿ ಪರಸ್ಪರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಭೆಗಳು, ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರ ನಿವಾಸವು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಹು ಹಂತದ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆಧುನಿಕ ಕಣ್ಗಾವಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಮೀಸಲಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.