ಬಜೆಟ್‌ ಮಂಡನೆ: ಇಂದಿನ ಬಜೆಟ್‌ ಮಂಡನೆಯ ಲೈವ್‌ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳು ಇಲ್ಲಿದೆ

2026-27 ಬಜೆಟ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವುದು, ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಗತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವ ಮೂರು “ಕರ್ತವ್ಯಗಳ” ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.ರೈ

ರೈಲ್ವೆ: ಕವಚ 4.0 (ರೈಲು ಡಿಕ್ಕಿ ತಡೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ) ಮತ್ತು ಹಳಿಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನ.

ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ:
ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ₹1.5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ 50 ವರ್ಷಗಳ ಬಡ್ಡಿ ರಹಿತ ಸಾಲ.

​ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ:
ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ನಗರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ₹1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ‘ಅರ್ಬನ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ಫಂಡ್’ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಸಾಗರ ಸಾರಿಗೆ:
₹25,000 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಹೊಸ ಸಾಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿ (Maritime Development Fund) ಸ್ಥಾಪನೆ.

ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು MSME ವಲಯ

​ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗಳ ನಡುವೆ “ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ” ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಮಿಷನ್: ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹೊಸ ಮಿಷನ್.

​MSME ಬೆಂಬಲ:
ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಾಲದ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಕವರ್ ಅನ್ನು ₹10 ಕೋಟಿಗೆ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

​ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು:
ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ₹10,000 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಹೊಸ ನಿಧಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಉದ್ಯೋಗ:
ಪಾದರಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಉದ್ಯಮ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ 22 ಲಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಗುರಿ.

​ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕ

​ಜೀವ ರಕ್ಷಕ ಔಷಧಗಳು: 36 ಜೀವ ರಕ್ಷಕ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಂಕ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಲಿಥಿಯಂ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು, ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಪೌಡರ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಬೆಲೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

​ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್: ಟಿವಿಗಳ ಮುಕ್ತ-ಕೋಶ (Open-cell) ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಈಗ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

​ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ

​ಗಿಗಾ ಕಾರ್ಮಿಕರು (Gig Workers): ಡೆಲಿವರಿ ಬಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಹೊಸ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ, ಐಡಿ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಪ್ರವೇಶ.

​ಕೃಷಿ:
ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ‘ಮಖಾನಾ ಮಂಡಳಿ’ ಸ್ಥಾಪನೆ. ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕೋಶಿ ಕಾಲುವೆ ಯೋಜನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೂಡಿಕೆ.

​ಶಿಕ್ಷಣ:
ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ 50,000 ಹೊಸ ಅಟಲ್ ಟಿಂಕರಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಬ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆ.

ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು

​ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ (KCC): ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಾಲ ಒದಗಿಸಲು ಸಾಲದ ಮಿತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಪರೂಪದ ಭೂ-ಖನಿಜ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳು (Rare Earth Corridors): ಇವಿ (EV) ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸೇರಿದಂತೆ) ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು.

​ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಳೆಕಾಲುಗಳು:
ಬೇಳೆಕಾಲುಗಳ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ರಫ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಹೊಸ ಮಿಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಬಂಡವಾಳ

​ಭಾರತವನ್ನು “ಜ್ಞಾನದ ಆರ್ಥಿಕತೆ”ಯನ್ನಾಗಿ (Knowledge Economy) ಮಾಡುವತ್ತ ಈ ಭಾಷಣವು ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ:

​ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೀಟುಗಳು:
ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು 2026ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 10,000 ಹೊಸ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

​ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (R&D):
ಬಯೋಫಾರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ 200% R&D ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು.

​ಶಿಕ್ಷಣ:
“ಯುವಶಕ್ತಿ”ಯಲ್ಲಿ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಅಟಲ್ ಟಿಂಕರಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಬ್‌ಗಳನ್ನು 50,000 ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುವುದು.

​ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ

​ರಕ್ಷಣಾ ವೆಚ್ಚ:
ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯದ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ₹4.92 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆ’ಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲು ದೇಶೀಯ ಖಾಸಗಿ ತಯಾರಕರಿಂದ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ದಾಖಲೆಯ 30% ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

​ಪರಮಾಣು ಮಿಷನ್:
ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು 500 GW ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಣ್ಣ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ (SMRs) ಹೊಸ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

​ಬಯೋಫಾರ್ಮಾ ಶಕ್ತಿ:
ಭಾರತವನ್ನು ಬಯೋಲಾಜಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜೀವರಕ್ಷಕ ಔಷಧಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ₹10,000 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ

ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ: “ಗತಿ ಶಕ್ತಿ 2.0”

​ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳಿಂದ ಈಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಬ್ಯುಲೆಟ್ ರೈಲು ವಿಸ್ತರಣೆ:
ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯವನ್ನು 60% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಚೆನ್ನೈ-ಬೆಂಗಳೂರು-ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈ-ಅಹಮದಾಬಾದ್ ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಭೂ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಹಸಿರು ಬಂದರುಗಳು (Green Ports):
ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳನ್ನು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ “ಶೂನ್ಯ-ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಹಬ್‌ಗಳಾಗಿ” ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ₹25,000 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಇವುಗಳನ್ನು ವೇಗದ ವಹಿವಾಟಿಗಾಗಿ AI-ಚಾಲಿತ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

​ನಗರ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ:
“ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ 2.0” ಮಿಷನ್ 100 ಎರಡನೇ ಹಂತದ (Tier-2) ನಗರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಿದ್ದು, ಭೂಗತ ಒಳಚರಂಡಿ, ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಇಂಧನ ತಯಾರಿಸುವ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಸಂಚಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ (DPI)

​ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯಶೋಗಾಥೆಯು ಈಗ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಸೌಲಭ್ಯದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.

​ಏಕೀಕೃತ ಆರೋಗ್ಯ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ (UHI): ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಲಾಕರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು (ಸಮ್ಮತಿಯೊಂದಿಗೆ) ಯಾವುದೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಇದು ಅನಗತ್ಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

​ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭಾಷಿಣಿ (Bhashini): AI-ಚಾಲಿತ ಅನುವಾದ ಸಾಧನವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುವುದು.
ಇದು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ (MSMEs) 22 ಅಧಿಕೃತ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

​ಸೈಬರ್-ಸುರಕ್ಷಾ ಕವಚ:
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಸೈಬರ್ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾರ್ವಭೌಮ AI ಭದ್ರತಾ ಪದರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ₹5,000 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

​ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕತೆ (Circular Economy)

​”ಕಾರ್ಬನ್ ಇಂಟೆನ್ಸಿವ್” ನಿಂದ “ಕಾರ್ಬನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಾಲ್” ಕಡೆಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ.

​ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಬ್ಸಿಡಿ:
ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಜರ್ ತಯಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ₹15,000 ಕೋಟಿಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ (PLI) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

​ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ:
ತಮ್ಮ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ 30% ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು (ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಉಕ್ಕು ಅಥವಾ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ) ಬಳಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ತೆರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು.

​ಇ-ಅಮೃತ್ 2.0:
ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ವಲಯವನ್ನು ಇಂಗಾಲ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಟ್ರಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ FAME ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ:
“ಅಂತ್ಯೋದಯ”
​ನೇರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಮೂಲಕ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವವರ ಸಬಲೀಕರಣ.

​ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿ 2.0:
ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳ (SHGs) ಮೂಲಕ “ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿ”ಯರನ್ನು (ವರ್ಷಕ್ಕೆ ₹1 ಲಕ್ಷ ಗಳಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯರು) ರೂಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು 5 ಕೋಟಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ವಸತಿ:
2027 ರ ವೇಳೆಗೆ “ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮನೆ” ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ಪಿಎಂ ಆವಾಸ್ ಯೋಜನೆ (ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 1.5 ಕೋಟಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುವುದು.

​ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣ:
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪುಗಳ (PVTG) ವಾಸಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ 100% ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸಲು “PM-JANMAN” ಮಿಷನ್ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು 40% ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ

ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಲು ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

​ಹೊಸ ತೆರಿಗೆ ಪದ್ಧತಿ 2.0:
ಸಂಬಳ ಪಡೆಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಡಿತವನ್ನು (Standard Deduction) ₹50,000 ರಿಂದ ₹1,00,000 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೊಸ ಪದ್ಧತಿಯಡಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ₹8 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವವರು (salaried) ಯಾವುದೇ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಿಲ್ಲದಂತೆ ಸ್ಲ್ಯಾಬ್‌ಗಳನ್ನು ಮರುಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ತೆರಿಗೆ: “ಯುನಿಕಾರ್ನ್” ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು, ಅರ್ಹ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ತೆರಿಗೆ ರಜೆಯನ್ನು (Tax Holiday) ಅವು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ದಿನಾಂಕದಿಂದ 7 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.

​GST 2.0:
ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ತೆರಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಸರ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಸರಿದೂಗಿಸಲು “ಹಸಿರು GST” (Green GST) ಕ್ರೆಡಿಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

​ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮತ್ತು ಡೀಪ್-ಟೆಕ್:

“ದಿ ಫೈನಲ್ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್”
​ಭಾರತವು ಈಗ ಕೇವಲ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ; ನಾವು ‘ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆರ್ಥಿಕತೆ’ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

​ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು (Space Parks): ಖಾಸಗಿ ರಾಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಗುಜರಾತ್, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶೇಷ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು.

​ಗಗನಯಾನ ಮಿಷನ್:
ಭಾರತದ ಮಾನವಸಹಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮಿಷನ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿ ₹8,000 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯೂ ಸೇರಿದೆ.

​ಡೀಪ್ ಓಷನ್ ಮಿಷನ್ (Deep Ocean Mission):
ಬ್ಯಾಟರಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ನಿಕಲ್‌ನಂತಹ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಮುದ್ರದ ತಳದಲ್ಲಿರುವ “ಪಾಲಿಮೆಟಾಲಿಕ್ ನಾಡ್ಯೂಲ್ಸ್”ಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು.

​ MSME ಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆ:
“ವೋಕಲ್ ಫಾರ್ ಲೋಕಲ್”
​ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

​ಸಾಲ ಖಾತರಿ ಯೋಜನೆ:
MSME ಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಆಧಾರರಹಿತ (Collateral-free) ಸಾಲದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಖಾತರಿಯೊಂದಿಗೆ ₹5 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ರಫ್ತು ಹಬ್‌ಗಳು:
ಸಣ್ಣ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಬಂದರುಗಳ ಬಳಿ 50 ಹಬ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು.

​ಸ್ಕಿಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಡಿಜಿಟಲ್:
ಪ್ರಮುಖ ಟೆಕ್ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ 4.0 ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ 1 ಕೋಟಿ ಯುವಕರಿಗೆ ಮಾಸಿಕ ₹5,000 ಗೌರವ ಧನ ನೀಡಲಾಗುವುದು.

​ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವಲಯ

​CBDC ವಿಸ್ತರಣೆ: ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಇಲ್ಲದ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು (ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿ) ಆಫ್‌ಲೈನ್ ಪಾವತಿ ವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುವುದು.

​ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಆನ್ ವೀಲ್ಸ್:
ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 100% ಹಣಕಾಸು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು 25,000 ಮೊಬೈಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯಾನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವ ಮಿಷನ್ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ನಗರಗಳ ಮರುಕಲ್ಪನೆ: “ನಯಾ ನಗರ ಮಿಷನ್”

​ನಮ್ಮ ನಗರಗಳನ್ನು ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.

​ಪಾದಚಾರಿ-ಪ್ರಥಮ ನಗರಗಳು:
50 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ “ವಾಹನ ಮುಕ್ತ ವಲಯಗಳನ್ನು” (Vehicle-Free Zones) ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ವಿಶೇಷ ನಿಧಿಯನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

​ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಗಳು:
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ, ಸಬ್ಸಿಡಿ ಸಹಿತ ಬಾಡಿಗೆ ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು “ಅಪ್ನಾ ಘರ್” ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ವಾಟರ್-ಪ್ಲಸ್ ನಗರಗಳು:
ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಕೊಳಚೆ ನೀರು ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳನ್ನು ಸೇರದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು 100% ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಪೌರಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು.

​ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ:
“ವಿಕಾಸ್ ಭಿ, ವಿರಾಸತ್ ಭಿ”

​ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

​ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ತಾಣಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ:
ಹಂಪಿಯ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಲಕ್ಷದ್ವೀಪದ ತೀರಗಳವರೆಗೆ 20 ಹೊಸ ತಾಣಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನೀಡುವಂತೆ ಉನ್ನತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದು.

​ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ವಿಲೇಜ್‌ಗಳು:
ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರಿಂದ ಕಲೆ ಕಲಿಯಲು “ಹೆರಿಟೇಜ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್”ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು, ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

​ವಿಸಾ-ಆನ್-ಅರೈವಲ್ ವಿಸ್ತರಣೆ:
2028 ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ 2.5 ಕೋಟಿ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಇ-ವಿಸಾ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನೂ 50 ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುವುದು.

​ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (Ease of Living)

​ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಪಾಲಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಬದಲು ಪಾಲುದಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿದೆ.

​ಒಂದೇ ದೇಶ-ಒಂದೇ ನೋಂದಣಿ:
ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ದೇಶದ ಎಲ್ಲಿಂದಲಾದರೂ ಆಸ್ತಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂದಾಖಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

​ಜನ ವಿಶ್ವಾಸ್ 2.0:
ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಕಾನೂನು ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಇನ್ನೂ 500 ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದು.
​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೆನ್ಷನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (NPS) ಸುಧಾರಣೆ: ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಉತ್ತಮ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗದಾತರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.

​ ವಿಪತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ

​ಕರಾವಳಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಗೋಡೆ:
ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಸಮುದ್ರ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆ.

​ಹಿಮನದಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ:
ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳ ಸ್ಫೋಟದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರವಾಹಗಳ (GLOFs) ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ₹2,000 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ

ವಿತ್ತೀಯ ಕ್ರೋಡೀಕರಣ ಮತ್ತು 2030ರ ಹಾದಿ

​ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು.

​ವಿತ್ತೀಯ ಕೊರತೆಯ ಗುರಿ:
2026ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿತ್ತೀಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಜಿಡಿಪಿಯ (GDP) 4.3% ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲು ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 3.5% ಗುರಿಯತ್ತ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸಾಗುವುದು.

​ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚ (CapEx):
ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು (ರಸ್ತೆ, ರೈಲು ಮತ್ತು ಬಂದರುಗಳು) ವೇಗವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಗರಿಷ್ಠ ₹12.5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

​ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿಯಂತ್ರಣ:
ಖಾದ್ಯ ತೈಲ ಮತ್ತು ಇಂಧನದಂತಹ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ “ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ನಿಧಿ”ಯನ್ನು (Price Stabilization Fund) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಸಬಲೀಕರಣ

​ಜೀವನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮಗಳು.

​ಗೃಹ ಸಾಲದ ಬಡ್ಡಿ ಸಬ್ಸಿಡಿ:
ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ₹75 ಲಕ್ಷದವರೆಗಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಮನೆಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಖರೀದಿಸುವವರಿಗೆ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಬಡ್ಡಿ ರಿಯಾಯಿತಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಕುಟುಂಬ ಪಿಂಚಣಿ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಡಿತ:
ವಯಸ್ಸಾದ ಪಿಂಚಣಿದಾರರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಲಂಬಿತರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ಇದನ್ನು ₹30,000 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವೆಹಿಕಲ್ (EV) ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ: ಇವಿ ಸಾಲಗಳ ಮೇಲೆ ಪಾವತಿಸುವ ಬಡ್ಡಿಯ ಮೇಲಿನ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಯುವ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ಹಸಿರು ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಕೈಗೆಟುಕುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

​ಜಾಗತಿಕ ಸಾಫ್ಟ್ ಪವರ್ ಆಗಿ ಭಾರತ

​ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ: ಯೋಗ, ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ವಿಶ್ವದ 25 ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ “ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು” ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ₹1,500 ಕೋಟಿ ವಿಶೇಷ ನಿಧಿಯನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

​ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರತಿಭೆ ವಿಸಾ (Global Talent Visa):
AI ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ಸುಗಮ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಪಾಲುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ “ಪ್ರತಿಭೆ ಕಾರಿಡಾರ್” ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆ: “ಟೀಮ್ ಇಂಡಿಯಾ”

​ಭಾರತದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ರಾಜ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

​ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಡ್ಡಿ ರಹಿತ ಸಾಲ:
ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ 50 ವರ್ಷಗಳ ಬಡ್ಡಿ ರಹಿತ ಸಾಲದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ₹1.5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ (UDAN 2.0):
ಗ್ರಾಮೀಣ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 50 ಹೊಸ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಹೆಲಿಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಹಣ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

​ಆಕಾಂಕ್ಷಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು: ಆರೋಗ್ಯ, ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಾನದಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೊದಲ 100 ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ ಭವಿಷ್ಯದ ಕಾರ್ಯಪಡೆ: “ಸ್ಕಿಲ್ಸ್ 2030”

​AI (ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ) ಮತ್ತು ಆಟೊಮೇಷನ್ ಯುಗಕ್ಕೆ ಯುವಕರನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವುದು.

​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ AI ಕೌಶಲ ಕಿಟ್:
₹3,000 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ “ಫ್ಯೂಚರ್ ಸ್ಕಿಲ್ಸ್” ಅನುದಾನದೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ಪದವಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ AI ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುವುದು.

​ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ ಕ್ರಾಂತಿ:
ಡಿಜಿಟಲ್ ಬೋಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮರು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು 5,000 “ಜಿಲ್ಲಾ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು” ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು.

​ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ಯೋಗ ಸೇತುವೆ:
ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ಜಪಾನೀಸ್, ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷಾ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಹೊಂದಲಾಗುವುದು.

ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ಪರಿವರ್ತನೆ

​ಸೌರ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ (PM ಸೂರ್ಯ ಘರ್): ರೂಫ್‌ಟಾಪ್ ಸೋಲಾರೈಸೇಶನ್ ಮೂಲಕ 2 ಕೋಟಿ ಮನೆಗಳಿಗೆ 300 ಯೂನಿಟ್‌ವರೆಗೆ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾವಿರಾರು ಸ್ಥಳೀಯ “ಸೋಲಾರ್ ಟೆಕ್ನಿಷಿಯನ್” ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

​ಬ್ಯಾಟರಿ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:
ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಿಡ್‌ನ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು 4,000 MWh ಬ್ಯಾಟರಿ ಇಂಧನ ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲಾಗುವುದು.

ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವಲಯ: “ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ”

​ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ ಕಷ್ಟಾರ್ಜಿತ ಹಣದ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.

​MSME ಗಳಿಗಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್: ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಅವರ GST ಡೇಟಾ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ 15 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಒದಗಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಬೆಂಬಲಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಾಪನೆ.

​ಏಕೀಕೃತ KYC (Unified KYC): ಎಲ್ಲಾ ಹಣಕಾಸು ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿಯ KYC ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

ಒಮ್ಮೆ ಪರಿಶೀಲನೆಯಾದ ನಂತರ, ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸದೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ತೆರೆಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.

​ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಉಳಿತಾಯ:
ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಉಳಿತಾಯ ಯೋಜನೆಯ (SCSS) ಗರಿಷ್ಠ ಠೇವಣಿ ಮಿತಿಯನ್ನು ₹40 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಖಾತರಿಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಬಡ್ಡಿ ಪಾವತಿಯ ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

​ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳ ಏಳಿಗೆ:
“ಯುನಿಕಾರ್ನ್‌ನಿಂದ ಡೆಕಾಕಾರ್ನ್‌ವರೆಗೆ”
​ನಾವೀನ್ಯತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

​ಏಂಜೆಲ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ರದ್ದು:
ನೋಂದಾಯಿತ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದ ಹರಿವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ‘ಏಂಜೆಲ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್’ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಡೀಪ್-ಟೆಕ್ ಫಂಡ್:
ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್, ಜೀನೋಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇಸ್-ಟೆಕ್‌ನಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ₹20,000 ಕೋಟಿಯ ಹೊಸ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ರಿವರ್ಸ್ ಫ್ಲಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ:
ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಿಫ್ಟ್ ಸಿಟಿಗೆ) ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ವಿಶೇಷ ತೆರಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ ಕೃಷಿ 4.0: “ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ”

​ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಲಾಭದಾಯಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು.

​ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಗ್ರಿ-ಸ್ಟ್ಯಾಕ್:
ರೈತರಿಗೆ ಹವಾಮಾನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಆಪ್ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಭೂಮಿ, ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ಮಾದರಿಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

​ಬಯೋ-ಇನ್‌ಪುಟ್ ಕೇಂದ್ರಗಳು:
ರಸಾಯನ ಮುಕ್ತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲು ರೈತರಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ ಒದಗಿಸುವ 10,000 ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ.

​ಕೃಷಿ ರಫ್ತು ವಲಯಗಳು:
ಹಾಳಾಗುವ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಶೈತ್ಯಾಗಾರ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 10 ವಿಶೇಷ ವಲಯಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ.

​ಸಂಪರ್ಕ ಕ್ರಾಂತಿ

​6G ಟೆಸ್ಟ್‌ಬೆಡ್‌ಗಳು:
ಭಾರತವು ಮುಂದಿನ ತರಂಗಾಂತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು 5 ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 6G ಪರೀಕ್ಷಾ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳ ಪ್ರಾರಂಭ.

​ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್:
ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಂತರವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗ ಮತ್ತು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಉಪಗ್ರಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಒದಗಿಸಲು ನೀತಿ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ರಚನೆ.

ಆಡಳಿತ 2.0: “ಕನಿಷ್ಠ ಸರ್ಕಾರ, ಗರಿಷ್ಠ ಆಡಳಿತ”

​ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು.

​ಸಹಾಯ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳು:
ಎಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ 7 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನು AI-ಚಾಲಿತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದತ್ತಾಂಶ ಆಡಳಿತ ನೀತಿ: ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ನೀತಿ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಅನಾಮಧೇಯ (Non-personal) ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಚೌಕಟ್ಟು.

​ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ಸಮಗ್ರತೆಯ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್: ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ವೇಗವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ರಿಯಲ್-ಟೈಮ್ ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್;
ಕೇವಲ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಕೋರ್ ಪಡೆಯುವ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಮಾತ್ರ ಮುಂದಿನ ಬೃಹತ್ ಟೆಂಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

​ ಮಾನವ ಬಂಡವಾಳದ ಬಲವರ್ಧನೆ: “ಕರ್ಮಯೋಗಿ ಭಾರತ್”

​ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಪಡೆಯನ್ನು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವುದು.

​ಮಿಷನ್ ಕರ್ಮಯೋಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆ:
ನಾಗರಿಕರೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಹನ ಅನುಭವವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು “ಮುಂಚೂಣಿ” ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ (ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಷನ್ ಮಾಸ್ಟರ್‌ಗಳು, ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸರು) ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ.

​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್ ಪೋರ್ಟಲ್:
10,000 ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು 1 ಕೋಟಿ ಪದವೀಧರರ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು. ಇದರಿಂದ ಪದವಿ ಮುಗಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು “ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ” ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

​ “ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸೌತ್” ನಾಯಕತ್ವ

​ಭಾರತದ ಬಜೆಟ್ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಕಾರಿಯಾಗಿ ಅದರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

​ಜಾಗತಿಕ ಬಯೋ-ಫ್ಯುಯೆಲ್ ಅಲಯನ್ಸ್ ಫಂಡ್: ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಎಥೆನಾಲ್-ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ₹2,500 ಕೋಟಿ ಆರಂಭಿಕ ನಿಧಿ.

​ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಗ್ರಿಡ್:
ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ 24/7 ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಹಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಪವರ್ ಗ್ರಿಡ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ “ಒನ್ ಸನ್, ಒನ್ ವರ್ಲ್ಡ್, ಒನ್ ಗ್ರಿಡ್” ಯೋಜನೆಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಧನಸಹಾಯ.

ಗಿಗ್ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ

​ಡೆಲಿವರಿ, ರೈಡ್-ಹೇಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೀಲಾನ್ಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

​ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಧಿ:

ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ಸಣ್ಣ ಸೆಸ್ (Cess) ಮೂಲಕ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವ, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ನಿಧಿ ಇದು. ಇದು 1.5 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಅಪಘಾತ ವಿಮೆ, ಮಾತೃತ್ವ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

​ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು:
ಆಧಾರ್‌ಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾದ “ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ”. ಇದು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಒಂದು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಸ್ವಿಗ್ಗಿಯಿಂದ ಜೊಮ್ಯಾಟೊಗೆ ಅಥವಾ ಓಲಾದಿಂದ ಉಬರ್‌ಗೆ) ಕೆಲಸ ಬದಲಿಸಿದರೂ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

​ ಮಹಿಳಾ ನೇತೃತ್ವದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: “ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ 3.0”

​ಕೇವಲ ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ.

​ಬಾಲಕಿಯರಿಗೆ STEM ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್: AI, ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇಸ್-ಟೆಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳ 50,000 ಬಾಲಕಿಯರಿಗೆ 100% ಬೋಧನಾ ಶುಲ್ಕ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಲು ವಿಶೇಷ ನಿಧಿ.

​ಕ್ರೆಚ್-ಇನ್-ಎ-ಬಾಕ್ಸ್ (Creche-in-a-Box):
ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಿಶುಪಾಲನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು MSME ಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ. ಇದು ತಾಯಂದಿರು ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮರಳುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

​ಮಹಿಳಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು:
ಕನಿಷ್ಠ 70% ಕಾರ್ಯಪಡೆ ಮತ್ತು 100% ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದಲೇ ಕೂಡಿರುವ 10 ವಿಶೇಷ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಅನುದಾನ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ತೆರಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿ.

​ ನೀಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

​ನಮ್ಮ ಸಾಗರಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು.

​ಆಳ ಸಮುದ್ರದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಚೌಕಟ್ಟು:
ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪರಿಸರ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಖನಿಜಗಳ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಲು “ಸಮುದ್ರಯಾನ”ದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು.

​ಕರಾವಳಿ ಸಮುದಾಯ ವಿಮೆ:
ಪದೇ ಪದೇ ಸಂಭವಿಸುವ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಮತ್ತು ಏರುತ್ತಿರುವ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನಷ್ಟದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಮೀನುಗಾರ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಹವಾಮಾನ-ಅಪಾಯ ವಿಮೆ.

​ಸೃಜನಶೀಲ ಆರ್ಥಿಕತೆ (Creative Economy)

​ಈ ಬಜೆಟ್ “ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಎಕಾನಮಿ”ಯನ್ನು ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಯಮವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ.

​ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಲೈನ್: ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಂಟೆಂಟ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್‌ಗಳು, ಆನಿಮೇಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲಾವಿದರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಸರಳ ಸಾಲ ಯೋಜನೆಗಳು.

​ಜಾಗತಿಕ ಗೇಮಿಂಗ್ ಹಬ್: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಗೇಮಿಂಗ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು AR/VR ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ 200% R&D ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಗೇಮ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಹಬ್ ಆಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು.

ವಿತ್ತೀಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ: “ಅಸ್ಥಿರತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ”

​ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

​ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿರ್ವಹಣೆ:
ಬೆಳೆ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮುನ್ಸೂಚಿಸಲು AI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವ “ಬಫರ್ ಸ್ಟಾಕ್ 2.0” ಯೋಜನೆ.
ಇದು ಆಹಾರ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು 4% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಿಸಲು ಅಗತ್ಯ ಧಾನ್ಯಗಳ ಆಮದು ಅಥವಾ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

​ಸಾರ್ವಭೌಮ ಹಸಿರು ಬಾಂಡ್‌ಗಳು (Sovereign Green Bonds):
ತೆರಿಗೆದಾರರ ಮೇಲೆ ಹೊರೆ ಹೇರದೆ ಇಂಧನ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು ₹50,000 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಹಸಿರು ಬಾಂಡ್‌ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ.

​ಚಿನ್ನದ ನಗದೀಕರಣ 2.0 (Gold Monetization):
ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಳಕೆಯಾಗದ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಠೇವಣಿ ಇರಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಯೋಜನೆ. ಇದು “ಸ್ಥಗಿತ ಆಸ್ತಿ”ಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಬಂಡವಾಳವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಮೀಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಭದ್ರತೆ

​ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮೀಸಲು:
ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮೀಸಲು (SPR) ಕೇಂದ್ರಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ.

​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೀಜ ಬ್ಯಾಂಕ್:
ಅತಿಯಾದ ಶಾಖ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ 50,000 ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಯ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಹವಾಮಾನ-ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಬೀಜ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಾಪನೆ.

​ ಸಹಕಾರಿ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:
“ವಲಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಬ್‌ಗಳು”
​ವಲಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಗಳು: ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಗತ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆಯಾ ವಲಯದ ಮಂಡಳಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ನೀಡುವುದು.
ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆ ಹೇರುವ ಬದಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

​ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಬಾಂಡ್‌ಗಳು:
ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸ್ವಂತ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಬಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲು 50 ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವುದು. ಇದರಿಂದ ಕೇಂದ್ರದ ಅನುದಾನದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸುಧಾರಣೆ:
“ಮನೆಬಾಗಿಲಿಗೆ ನ್ಯಾಯ”
​5 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕರಣಗಳ ಬಾಕಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದು.

​ಇ-ಕೋರ್ಟ್ಸ್ ಹಂತ 4:
ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ₹7,000 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ.

ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ವರ್ಚುವಲ್ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೂರದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯಾಯ ವಿಳಂಬವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

​AI-ಕಾನೂನು ಸಹಾಯಕ:
ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಐಆರ್ (FIR) ಹಾಗೂ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಲು ಬಹುಭಾಷಾ AI ಉಪಕರಣದ ಬಿಡುಗಡೆ.

​ವೇಗದ ಗತಿಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು:
MSME ವಿವಾದಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವುದು.
ಇದರಿಂದ ಉದ್ಯಮದ ಬಂಡವಾಳವು ಸುದೀರ್ಘ ಕಾನೂನು ಸಮರಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

​ “ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ವಿಲೇಜ್” ಮಿಷನ್:
ರೂರ್ಬನ್ (Rurban) 2.0
​ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ನಗರಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ನಗರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ತರುವುದು.

​ಗ್ರಾಮೀಣ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ಫೈಬರ್:
ಟೆಲಿ-ಮೆಡಿಸಿನ್ ಮತ್ತು ದೂರಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗೆ 100% 5G/ಫೈಬರ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು.

​ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೋಲ್ಡ್-ಚೈನ್ ಗ್ರಿಡ್‌ಗಳು:
ಹಾಲಿನಂತಹ ಬೇಗನೆ ಹಾಳಾಗುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ಶೈತ್ಯಾಗಾರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ.

​ಇ-ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್:
ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಬಜೆಟ್, ಯೋಜನಾ ಅನುಮೋದನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಏಕೈಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೋರ್ಟಲ್. ಇದು ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ

​ಡಿಜಿಟಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗಡಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು.
​ಕ್ವಾಂಟಮ್-ಸೇಫ್ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಶನ್: ಭವಿಷ್ಯದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ (NIC) ಮತ್ತು ಆರ್‌ಬಿಐ (RBI) ನ ಭದ್ರತಾ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವುದು.

​ಸೈಬರ್-ವಾರ್ಫೇರ್ ಕಮಾಂಡ್:
ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು, ಪವರ್ ಗ್ರಿಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಾಯು ಸಂಚಾರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು 1 ಲಕ್ಷ “ಸೈಬರ್-ಕಮಾಂಡೋಗಳಿಗೆ” ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಮೀಸಲಾದ ಬಜೆಟ್