ಬಜೆಟ್‌ ಮಂಡನೆ: ಇಂದಿನ ಬಜೆಟ್‌ ಮಂಡನೆಯ ಲೈವ್‌ ಅಪ್ಡೇಟ್‌ಗಳು ಇಲ್ಲಿದೆ

2026-27 ಬಜೆಟ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವುದು, ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಗತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವ ಮೂರು “ಕರ್ತವ್ಯಗಳ” ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.ರೈ

ರೈಲ್ವೆ: ಕವಚ 4.0 (ರೈಲು ಡಿಕ್ಕಿ ತಡೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ) ಮತ್ತು ಹಳಿಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನ.

ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ:
ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ₹1.5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ 50 ವರ್ಷಗಳ ಬಡ್ಡಿ ರಹಿತ ಸಾಲ.

​ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ:
ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ನಗರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ₹1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ‘ಅರ್ಬನ್ ಚಾಲೆಂಜ್ ಫಂಡ್’ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಸಾಗರ ಸಾರಿಗೆ:
₹25,000 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಹೊಸ ಸಾಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿ (Maritime Development Fund) ಸ್ಥಾಪನೆ.

ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು MSME ವಲಯ

​ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಗಳ ನಡುವೆ “ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ” ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಮಿಷನ್: ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹೊಸ ಮಿಷನ್.

​MSME ಬೆಂಬಲ:
ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಾಲದ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಕವರ್ ಅನ್ನು ₹10 ಕೋಟಿಗೆ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

​ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು:
ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ₹10,000 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಹೊಸ ನಿಧಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಉದ್ಯೋಗ:
ಪಾದರಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಉದ್ಯಮ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ 22 ಲಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಗುರಿ.

​ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕ

​ಜೀವ ರಕ್ಷಕ ಔಷಧಗಳು: 36 ಜೀವ ರಕ್ಷಕ ಔಷಧಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸುಂಕ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಲಿಥಿಯಂ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು, ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಪೌಡರ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವಾಹನಗಳ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಬೆಲೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

​ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್: ಟಿವಿಗಳ ಮುಕ್ತ-ಕೋಶ (Open-cell) ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಈಗ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕದಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

​ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ

​ಗಿಗಾ ಕಾರ್ಮಿಕರು (Gig Workers): ಡೆಲಿವರಿ ಬಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಹೊಸ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ, ಐಡಿ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಪ್ರವೇಶ.

​ಕೃಷಿ:
ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ‘ಮಖಾನಾ ಮಂಡಳಿ’ ಸ್ಥಾಪನೆ. ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕೋಶಿ ಕಾಲುವೆ ಯೋಜನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೂಡಿಕೆ.

​ಶಿಕ್ಷಣ:
ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ 50,000 ಹೊಸ ಅಟಲ್ ಟಿಂಕರಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಬ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆ.

ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು

​ಕಿಸಾನ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ (KCC): ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅತಿಸಣ್ಣ ರೈತರಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಾಲ ಒದಗಿಸಲು ಸಾಲದ ಮಿತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅಪರೂಪದ ಭೂ-ಖನಿಜ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳು (Rare Earth Corridors): ಇವಿ (EV) ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ (ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸೇರಿದಂತೆ) ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು.

​ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಳೆಕಾಲುಗಳು:
ಬೇಳೆಕಾಲುಗಳ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ರಫ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಹೊಸ ಮಿಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಬಂಡವಾಳ

​ಭಾರತವನ್ನು “ಜ್ಞಾನದ ಆರ್ಥಿಕತೆ”ಯನ್ನಾಗಿ (Knowledge Economy) ಮಾಡುವತ್ತ ಈ ಭಾಷಣವು ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ:

​ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೀಟುಗಳು:
ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು 2026ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 10,000 ಹೊಸ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

​ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (R&D):
ಬಯೋಫಾರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ 200% R&D ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು.

​ಶಿಕ್ಷಣ:
“ಯುವಶಕ್ತಿ”ಯಲ್ಲಿ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಅಟಲ್ ಟಿಂಕರಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಬ್‌ಗಳನ್ನು 50,000 ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುವುದು.

​ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಇಂಧನ

​ರಕ್ಷಣಾ ವೆಚ್ಚ:
ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯದ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ₹4.92 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆ’ಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲು ದೇಶೀಯ ಖಾಸಗಿ ತಯಾರಕರಿಂದ ಬಂಡವಾಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ದಾಖಲೆಯ 30% ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

​ಪರಮಾಣು ಮಿಷನ್:
ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು 500 GW ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಣ್ಣ ಮಾಡ್ಯುಲರ್ ರಿಯಾಕ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ (SMRs) ಹೊಸ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

​ಬಯೋಫಾರ್ಮಾ ಶಕ್ತಿ:
ಭಾರತವನ್ನು ಬಯೋಲಾಜಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜೀವರಕ್ಷಕ ಔಷಧಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ₹10,000 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ

ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ: “ಗತಿ ಶಕ್ತಿ 2.0”

​ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳಿಂದ ಈಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಬ್ಯುಲೆಟ್ ರೈಲು ವಿಸ್ತರಣೆ:
ಪ್ರಯಾಣದ ಸಮಯವನ್ನು 60% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಚೆನ್ನೈ-ಬೆಂಗಳೂರು-ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈ-ಅಹಮದಾಬಾದ್ ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಭೂ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಹಸಿರು ಬಂದರುಗಳು (Green Ports):
ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳನ್ನು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ “ಶೂನ್ಯ-ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಹಬ್‌ಗಳಾಗಿ” ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ₹25,000 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು. ಇವುಗಳನ್ನು ವೇಗದ ವಹಿವಾಟಿಗಾಗಿ AI-ಚಾಲಿತ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

​ನಗರ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ:
“ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ 2.0” ಮಿಷನ್ 100 ಎರಡನೇ ಹಂತದ (Tier-2) ನಗರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಿದ್ದು, ಭೂಗತ ಒಳಚರಂಡಿ, ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಇಂಧನ ತಯಾರಿಸುವ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಸಂಚಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಿದೆ.

ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ (DPI)

​ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯಶೋಗಾಥೆಯು ಈಗ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಸೌಲಭ್ಯದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ.

​ಏಕೀಕೃತ ಆರೋಗ್ಯ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ (UHI): ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಲಾಕರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು (ಸಮ್ಮತಿಯೊಂದಿಗೆ) ಯಾವುದೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದು, ಇದು ಅನಗತ್ಯ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

​ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭಾಷಿಣಿ (Bhashini): AI-ಚಾಲಿತ ಅನುವಾದ ಸಾಧನವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುವುದು.
ಇದು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ (MSMEs) 22 ಅಧಿಕೃತ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

​ಸೈಬರ್-ಸುರಕ್ಷಾ ಕವಚ:
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಸೈಬರ್ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾರ್ವಭೌಮ AI ಭದ್ರತಾ ಪದರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ₹5,000 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

​ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕತೆ (Circular Economy)

​”ಕಾರ್ಬನ್ ಇಂಟೆನ್ಸಿವ್” ನಿಂದ “ಕಾರ್ಬನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಾಲ್” ಕಡೆಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ.

​ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಬ್ಸಿಡಿ:
ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಜರ್ ತಯಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ₹15,000 ಕೋಟಿಯ ಉತ್ಪಾದನಾ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ (PLI) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

​ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ:
ತಮ್ಮ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ 30% ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು (ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್, ಉಕ್ಕು ಅಥವಾ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ) ಬಳಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ತೆರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು.

​ಇ-ಅಮೃತ್ 2.0:
ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ವಲಯವನ್ನು ಇಂಗಾಲ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ಟ್ರಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ FAME ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ:
“ಅಂತ್ಯೋದಯ”
​ನೇರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಮೂಲಕ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವವರ ಸಬಲೀಕರಣ.

​ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿ 2.0:
ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳ (SHGs) ಮೂಲಕ “ಲಖ್ಪತಿ ದೀದಿ”ಯರನ್ನು (ವರ್ಷಕ್ಕೆ ₹1 ಲಕ್ಷ ಗಳಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯರು) ರೂಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು 5 ಕೋಟಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ವಸತಿ:
2027 ರ ವೇಳೆಗೆ “ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮನೆ” ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಲು ಪಿಎಂ ಆವಾಸ್ ಯೋಜನೆ (ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 1.5 ಕೋಟಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುವುದು.

​ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಲ್ಯಾಣ:
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುಂಪುಗಳ (PVTG) ವಾಸಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ 100% ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸಲು “PM-JANMAN” ಮಿಷನ್ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು 40% ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ

ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಲು ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

​ಹೊಸ ತೆರಿಗೆ ಪದ್ಧತಿ 2.0:
ಸಂಬಳ ಪಡೆಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಡಿತವನ್ನು (Standard Deduction) ₹50,000 ರಿಂದ ₹1,00,000 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಹೊಸ ಪದ್ಧತಿಯಡಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ₹8 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿರುವವರು (salaried) ಯಾವುದೇ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಿಲ್ಲದಂತೆ ಸ್ಲ್ಯಾಬ್‌ಗಳನ್ನು ಮರುಹೊಂದಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ತೆರಿಗೆ: “ಯುನಿಕಾರ್ನ್” ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು, ಅರ್ಹ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ತೆರಿಗೆ ರಜೆಯನ್ನು (Tax Holiday) ಅವು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ದಿನಾಂಕದಿಂದ 7 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.

​GST 2.0:
ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ತೆರಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿಸರ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಸರಿದೂಗಿಸಲು “ಹಸಿರು GST” (Green GST) ಕ್ರೆಡಿಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

​ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮತ್ತು ಡೀಪ್-ಟೆಕ್:

“ದಿ ಫೈನಲ್ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್”
​ಭಾರತವು ಈಗ ಕೇವಲ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ; ನಾವು ‘ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆರ್ಥಿಕತೆ’ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

​ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು (Space Parks): ಖಾಸಗಿ ರಾಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ತಯಾರಕರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಗುಜರಾತ್, ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶೇಷ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು.

​ಗಗನಯಾನ ಮಿಷನ್:
ಭಾರತದ ಮಾನವಸಹಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮಿಷನ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಹಂತಕ್ಕಾಗಿ ₹8,000 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯೂ ಸೇರಿದೆ.

​ಡೀಪ್ ಓಷನ್ ಮಿಷನ್ (Deep Ocean Mission):
ಬ್ಯಾಟರಿ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ನಿಕಲ್‌ನಂತಹ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಮುದ್ರದ ತಳದಲ್ಲಿರುವ “ಪಾಲಿಮೆಟಾಲಿಕ್ ನಾಡ್ಯೂಲ್ಸ್”ಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು.

​ MSME ಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆ:
“ವೋಕಲ್ ಫಾರ್ ಲೋಕಲ್”
​ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

​ಸಾಲ ಖಾತರಿ ಯೋಜನೆ:
MSME ಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಆಧಾರರಹಿತ (Collateral-free) ಸಾಲದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಖಾತರಿಯೊಂದಿಗೆ ₹5 ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ರಫ್ತು ಹಬ್‌ಗಳು:
ಸಣ್ಣ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಬಂದರುಗಳ ಬಳಿ 50 ಹಬ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು.

​ಸ್ಕಿಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಡಿಜಿಟಲ್:
ಪ್ರಮುಖ ಟೆಕ್ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ 4.0 ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ 1 ಕೋಟಿ ಯುವಕರಿಗೆ ಮಾಸಿಕ ₹5,000 ಗೌರವ ಧನ ನೀಡಲಾಗುವುದು.

​ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವಲಯ

​CBDC ವಿಸ್ತರಣೆ: ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಇಲ್ಲದ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕರೆನ್ಸಿಯನ್ನು (ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಾಯಿ) ಆಫ್‌ಲೈನ್ ಪಾವತಿ ವಿಧಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುವುದು.

​ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಆನ್ ವೀಲ್ಸ್:
ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 100% ಹಣಕಾಸು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು 25,000 ಮೊಬೈಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯಾನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವ ಮಿಷನ್ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ನಗರಗಳ ಮರುಕಲ್ಪನೆ: “ನಯಾ ನಗರ ಮಿಷನ್”

​ನಮ್ಮ ನಗರಗಳನ್ನು ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.

​ಪಾದಚಾರಿ-ಪ್ರಥಮ ನಗರಗಳು:
50 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ “ವಾಹನ ಮುಕ್ತ ವಲಯಗಳನ್ನು” (Vehicle-Free Zones) ಮತ್ತು ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ವಿಶೇಷ ನಿಧಿಯನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

​ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಗಳು:
ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ, ಸಬ್ಸಿಡಿ ಸಹಿತ ಬಾಡಿಗೆ ವಸತಿ ನಿಲಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು “ಅಪ್ನಾ ಘರ್” ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ವಾಟರ್-ಪ್ಲಸ್ ನಗರಗಳು:
ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಕೊಳಚೆ ನೀರು ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳನ್ನು ಸೇರದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಮತ್ತು 100% ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಪೌರಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು.

​ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ:
“ವಿಕಾಸ್ ಭಿ, ವಿರಾಸತ್ ಭಿ”

​ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

​ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ತಾಣಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ:
ಹಂಪಿಯ ಅವಶೇಷಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಲಕ್ಷದ್ವೀಪದ ತೀರಗಳವರೆಗೆ 20 ಹೊಸ ತಾಣಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನೀಡುವಂತೆ ಉನ್ನತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದು.

​ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ವಿಲೇಜ್‌ಗಳು:
ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರಿಂದ ಕಲೆ ಕಲಿಯಲು “ಹೆರಿಟೇಜ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯೆನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್”ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು, ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

​ವಿಸಾ-ಆನ್-ಅರೈವಲ್ ವಿಸ್ತರಣೆ:
2028 ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ 2.5 ಕೋಟಿ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಇ-ವಿಸಾ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನೂ 50 ದೇಶಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುವುದು.

​ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (Ease of Living)

​ಸರ್ಕಾರವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಪಾಲಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಬದಲು ಪಾಲುದಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿದೆ.

​ಒಂದೇ ದೇಶ-ಒಂದೇ ನೋಂದಣಿ:
ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ದೇಶದ ಎಲ್ಲಿಂದಲಾದರೂ ಆಸ್ತಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂದಾಖಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

​ಜನ ವಿಶ್ವಾಸ್ 2.0:
ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಕಾನೂನು ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಇನ್ನೂ 500 ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದು.
​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೆನ್ಷನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (NPS) ಸುಧಾರಣೆ: ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಉತ್ತಮ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗದಾತರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.

​ ವಿಪತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ

​ಕರಾವಳಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಗೋಡೆ:
ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಚಂಡಮಾರುತಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಸಮುದ್ರ ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆ.

​ಹಿಮನದಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ:
ಹಿಮನದಿ ಸರೋವರಗಳ ಸ್ಫೋಟದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರವಾಹಗಳ (GLOFs) ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ₹2,000 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ

ವಿತ್ತೀಯ ಕ್ರೋಡೀಕರಣ ಮತ್ತು 2030ರ ಹಾದಿ

​ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು.

​ವಿತ್ತೀಯ ಕೊರತೆಯ ಗುರಿ:
2026ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿತ್ತೀಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಜಿಡಿಪಿಯ (GDP) 4.3% ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲು ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 3.5% ಗುರಿಯತ್ತ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸಾಗುವುದು.

​ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚ (CapEx):
ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು (ರಸ್ತೆ, ರೈಲು ಮತ್ತು ಬಂದರುಗಳು) ವೇಗವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಗರಿಷ್ಠ ₹12.5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಹಣವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

​ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿಯಂತ್ರಣ:
ಖಾದ್ಯ ತೈಲ ಮತ್ತು ಇಂಧನದಂತಹ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ “ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ನಿಧಿ”ಯನ್ನು (Price Stabilization Fund) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಸಬಲೀಕರಣ

​ಜೀವನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮಗಳು.

​ಗೃಹ ಸಾಲದ ಬಡ್ಡಿ ಸಬ್ಸಿಡಿ:
ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ₹75 ಲಕ್ಷದವರೆಗಿನ ಮೌಲ್ಯದ ಮನೆಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಖರೀದಿಸುವವರಿಗೆ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಬಡ್ಡಿ ರಿಯಾಯಿತಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಕುಟುಂಬ ಪಿಂಚಣಿ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಡಿತ:
ವಯಸ್ಸಾದ ಪಿಂಚಣಿದಾರರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಲಂಬಿತರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ಇದನ್ನು ₹30,000 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ವೆಹಿಕಲ್ (EV) ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ: ಇವಿ ಸಾಲಗಳ ಮೇಲೆ ಪಾವತಿಸುವ ಬಡ್ಡಿಯ ಮೇಲಿನ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಯುವ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ಹಸಿರು ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಕೈಗೆಟುಕುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

​ಜಾಗತಿಕ ಸಾಫ್ಟ್ ಪವರ್ ಆಗಿ ಭಾರತ

​ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ: ಯೋಗ, ಆಯುರ್ವೇದ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ವಿಶ್ವದ 25 ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ “ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು” ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ₹1,500 ಕೋಟಿ ವಿಶೇಷ ನಿಧಿಯನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

​ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರತಿಭೆ ವಿಸಾ (Global Talent Visa):
AI ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ಸುಗಮ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಪಾಲುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ “ಪ್ರತಿಭೆ ಕಾರಿಡಾರ್” ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆ: “ಟೀಮ್ ಇಂಡಿಯಾ”

​ಭಾರತದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ರಾಜ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

​ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಡ್ಡಿ ರಹಿತ ಸಾಲ:
ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ 50 ವರ್ಷಗಳ ಬಡ್ಡಿ ರಹಿತ ಸಾಲದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ₹1.5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ (UDAN 2.0):
ಗ್ರಾಮೀಣ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 50 ಹೊಸ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಹೆಲಿಪೋರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಹಣ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

​ಆಕಾಂಕ್ಷಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು: ಆರೋಗ್ಯ, ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಾನದಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೊದಲ 100 ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ ಭವಿಷ್ಯದ ಕಾರ್ಯಪಡೆ: “ಸ್ಕಿಲ್ಸ್ 2030”

​AI (ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ) ಮತ್ತು ಆಟೊಮೇಷನ್ ಯುಗಕ್ಕೆ ಯುವಕರನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವುದು.

​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ AI ಕೌಶಲ ಕಿಟ್:
₹3,000 ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ “ಫ್ಯೂಚರ್ ಸ್ಕಿಲ್ಸ್” ಅನುದಾನದೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ಪದವಿ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ AI ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುವುದು.

​ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ ಕ್ರಾಂತಿ:
ಡಿಜಿಟಲ್ ಬೋಧನಾ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮರು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು 5,000 “ಜಿಲ್ಲಾ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು” ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು.

​ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ಯೋಗ ಸೇತುವೆ:
ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ವಲಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ಜಪಾನೀಸ್, ಜರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಅರೇಬಿಕ್ ಭಾಷಾ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಹೊಂದಲಾಗುವುದು.

ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ಇಂಧನ ಪರಿವರ್ತನೆ

​ಸೌರ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ (PM ಸೂರ್ಯ ಘರ್): ರೂಫ್‌ಟಾಪ್ ಸೋಲಾರೈಸೇಶನ್ ಮೂಲಕ 2 ಕೋಟಿ ಮನೆಗಳಿಗೆ 300 ಯೂನಿಟ್‌ವರೆಗೆ ಉಚಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾವಿರಾರು ಸ್ಥಳೀಯ “ಸೋಲಾರ್ ಟೆಕ್ನಿಷಿಯನ್” ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

​ಬ್ಯಾಟರಿ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:
ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಿಡ್‌ನ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು 4,000 MWh ಬ್ಯಾಟರಿ ಇಂಧನ ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲಾಗುವುದು.

ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವಲಯ: “ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ”

​ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ ಕಷ್ಟಾರ್ಜಿತ ಹಣದ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.

​MSME ಗಳಿಗಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್: ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಅವರ GST ಡೇಟಾ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ 15 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಒದಗಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಿ ಬೆಂಬಲಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಾಪನೆ.

​ಏಕೀಕೃತ KYC (Unified KYC): ಎಲ್ಲಾ ಹಣಕಾಸು ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿಯ KYC ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

ಒಮ್ಮೆ ಪರಿಶೀಲನೆಯಾದ ನಂತರ, ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸದೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ತೆರೆಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.

​ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಉಳಿತಾಯ:
ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಉಳಿತಾಯ ಯೋಜನೆಯ (SCSS) ಗರಿಷ್ಠ ಠೇವಣಿ ಮಿತಿಯನ್ನು ₹40 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಖಾತರಿಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಬಡ್ಡಿ ಪಾವತಿಯ ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

​ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳ ಏಳಿಗೆ:
“ಯುನಿಕಾರ್ನ್‌ನಿಂದ ಡೆಕಾಕಾರ್ನ್‌ವರೆಗೆ”
​ನಾವೀನ್ಯತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

​ಏಂಜೆಲ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ರದ್ದು:
ನೋಂದಾಯಿತ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದ ಹರಿವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ‘ಏಂಜೆಲ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್’ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ಡೀಪ್-ಟೆಕ್ ಫಂಡ್:
ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್, ಜೀನೋಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇಸ್-ಟೆಕ್‌ನಂತಹ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ₹20,000 ಕೋಟಿಯ ಹೊಸ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ರಿವರ್ಸ್ ಫ್ಲಿಪ್ಪಿಂಗ್ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ:
ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಿಫ್ಟ್ ಸಿಟಿಗೆ) ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ವಿಶೇಷ ತೆರಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ ಕೃಷಿ 4.0: “ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ”

​ಕೃಷಿಯನ್ನು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಲಾಭದಾಯಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು.

​ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಗ್ರಿ-ಸ್ಟ್ಯಾಕ್:
ರೈತರಿಗೆ ಹವಾಮಾನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೀಟ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಆಪ್ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಭೂಮಿ, ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಬೆಳೆ ಮಾದರಿಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೋಂದಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

​ಬಯೋ-ಇನ್‌ಪುಟ್ ಕೇಂದ್ರಗಳು:
ರಸಾಯನ ಮುಕ್ತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲು ರೈತರಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ದರದಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ ಒದಗಿಸುವ 10,000 ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ.

​ಕೃಷಿ ರಫ್ತು ವಲಯಗಳು:
ಹಾಳಾಗುವ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಶೈತ್ಯಾಗಾರ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 10 ವಿಶೇಷ ವಲಯಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ.

​ಸಂಪರ್ಕ ಕ್ರಾಂತಿ

​6G ಟೆಸ್ಟ್‌ಬೆಡ್‌ಗಳು:
ಭಾರತವು ಮುಂದಿನ ತರಂಗಾಂತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು 5 ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 6G ಪರೀಕ್ಷಾ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳ ಪ್ರಾರಂಭ.

​ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್:
ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಂತರವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗ ಮತ್ತು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಉಪಗ್ರಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಒದಗಿಸಲು ನೀತಿ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ರಚನೆ.

ಆಡಳಿತ 2.0: “ಕನಿಷ್ಠ ಸರ್ಕಾರ, ಗರಿಷ್ಠ ಆಡಳಿತ”

​ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು.

​ಸಹಾಯ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳು:
ಎಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ 7 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದನ್ನು AI-ಚಾಲಿತ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದತ್ತಾಂಶ ಆಡಳಿತ ನೀತಿ: ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ನೀತಿ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರದ ಅನಾಮಧೇಯ (Non-personal) ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಚೌಕಟ್ಟು.

​ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ಸಮಗ್ರತೆಯ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್: ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ವೇಗವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ರಿಯಲ್-ಟೈಮ್ ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್;
ಕೇವಲ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಕೋರ್ ಪಡೆಯುವ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ಮಾತ್ರ ಮುಂದಿನ ಬೃಹತ್ ಟೆಂಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

​ ಮಾನವ ಬಂಡವಾಳದ ಬಲವರ್ಧನೆ: “ಕರ್ಮಯೋಗಿ ಭಾರತ್”

​ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಪಡೆಯನ್ನು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವುದು.

​ಮಿಷನ್ ಕರ್ಮಯೋಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆ:
ನಾಗರಿಕರೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಹನ ಅನುಭವವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು “ಮುಂಚೂಣಿ” ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ (ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಷನ್ ಮಾಸ್ಟರ್‌ಗಳು, ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸರು) ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ.

​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಂಟರ್ನ್‌ಶಿಪ್ ಪೋರ್ಟಲ್:
10,000 ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು 1 ಕೋಟಿ ಪದವೀಧರರ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು. ಇದರಿಂದ ಪದವಿ ಮುಗಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು “ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ” ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

​ “ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸೌತ್” ನಾಯಕತ್ವ

​ಭಾರತದ ಬಜೆಟ್ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರಕಾರಿಯಾಗಿ ಅದರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

​ಜಾಗತಿಕ ಬಯೋ-ಫ್ಯುಯೆಲ್ ಅಲಯನ್ಸ್ ಫಂಡ್: ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಎಥೆನಾಲ್-ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ₹2,500 ಕೋಟಿ ಆರಂಭಿಕ ನಿಧಿ.

​ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಗ್ರಿಡ್:
ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ 24/7 ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಹಂಚಿಕೆಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಪವರ್ ಗ್ರಿಡ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ “ಒನ್ ಸನ್, ಒನ್ ವರ್ಲ್ಡ್, ಒನ್ ಗ್ರಿಡ್” ಯೋಜನೆಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಧನಸಹಾಯ.

ಗಿಗ್ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ

​ಡೆಲಿವರಿ, ರೈಡ್-ಹೇಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೀಲಾನ್ಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

​ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿಧಿ:

ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ಸಣ್ಣ ಸೆಸ್ (Cess) ಮೂಲಕ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವ, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ನಿಧಿ ಇದು. ಇದು 1.5 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಗಿಗ್ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಅಪಘಾತ ವಿಮೆ, ಮಾತೃತ್ವ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಪಿಂಚಣಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

​ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು:
ಆಧಾರ್‌ಗೆ ಲಿಂಕ್ ಮಾಡಲಾದ “ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ”. ಇದು ಕಾರ್ಮಿಕರು ಒಂದು ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ನಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಸ್ವಿಗ್ಗಿಯಿಂದ ಜೊಮ್ಯಾಟೊಗೆ ಅಥವಾ ಓಲಾದಿಂದ ಉಬರ್‌ಗೆ) ಕೆಲಸ ಬದಲಿಸಿದರೂ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.

​ ಮಹಿಳಾ ನೇತೃತ್ವದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ: “ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ 3.0”

​ಕೇವಲ ಸಬಲೀಕರಣವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಉನ್ನತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ.

​ಬಾಲಕಿಯರಿಗೆ STEM ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್: AI, ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇಸ್-ಟೆಕ್ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳ 50,000 ಬಾಲಕಿಯರಿಗೆ 100% ಬೋಧನಾ ಶುಲ್ಕ ಮನ್ನಾ ಮಾಡಲು ವಿಶೇಷ ನಿಧಿ.

​ಕ್ರೆಚ್-ಇನ್-ಎ-ಬಾಕ್ಸ್ (Creche-in-a-Box):
ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಿಶುಪಾಲನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು MSME ಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ. ಇದು ತಾಯಂದಿರು ಯಾವುದೇ ಆತಂಕವಿಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮರಳುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

​ಮಹಿಳಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು:
ಕನಿಷ್ಠ 70% ಕಾರ್ಯಪಡೆ ಮತ್ತು 100% ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಹಿಳೆಯರಿಂದಲೇ ಕೂಡಿರುವ 10 ವಿಶೇಷ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಅನುದಾನ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ತೆರಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿ.

​ ನೀಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

​ನಮ್ಮ ಸಾಗರಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜೊತೆಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು.

​ಆಳ ಸಮುದ್ರದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಚೌಕಟ್ಟು:
ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪರಿಸರ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಖನಿಜಗಳ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಲು “ಸಮುದ್ರಯಾನ”ದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು.

​ಕರಾವಳಿ ಸಮುದಾಯ ವಿಮೆ:
ಪದೇ ಪದೇ ಸಂಭವಿಸುವ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಮತ್ತು ಏರುತ್ತಿರುವ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನಷ್ಟದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಮೀನುಗಾರ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಹವಾಮಾನ-ಅಪಾಯ ವಿಮೆ.

​ಸೃಜನಶೀಲ ಆರ್ಥಿಕತೆ (Creative Economy)

​ಈ ಬಜೆಟ್ “ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಎಕಾನಮಿ”ಯನ್ನು ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ಉದ್ಯಮವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ.

​ಕ್ರಿಯೇಟರ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಲೈನ್: ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಂಟೆಂಟ್ ಕ್ರಿಯೇಟರ್‌ಗಳು, ಆನಿಮೇಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲಾವಿದರು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಸರಳ ಸಾಲ ಯೋಜನೆಗಳು.

​ಜಾಗತಿಕ ಗೇಮಿಂಗ್ ಹಬ್: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಗೇಮಿಂಗ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು AR/VR ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಿಗೆ 200% R&D ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಗೇಮ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಹಬ್ ಆಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು.

ವಿತ್ತೀಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿ: “ಅಸ್ಥಿರತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ”

​ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.

​ಹಣದುಬ್ಬರ ನಿರ್ವಹಣೆ:
ಬೆಳೆ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮುನ್ಸೂಚಿಸಲು AI ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವ “ಬಫರ್ ಸ್ಟಾಕ್ 2.0” ಯೋಜನೆ.
ಇದು ಆಹಾರ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು 4% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಿಸಲು ಅಗತ್ಯ ಧಾನ್ಯಗಳ ಆಮದು ಅಥವಾ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.

​ಸಾರ್ವಭೌಮ ಹಸಿರು ಬಾಂಡ್‌ಗಳು (Sovereign Green Bonds):
ತೆರಿಗೆದಾರರ ಮೇಲೆ ಹೊರೆ ಹೇರದೆ ಇಂಧನ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು ₹50,000 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಹಸಿರು ಬಾಂಡ್‌ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ.

​ಚಿನ್ನದ ನಗದೀಕರಣ 2.0 (Gold Monetization):
ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಳಕೆಯಾಗದ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಠೇವಣಿ ಇರಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಯೋಜನೆ. ಇದು “ಸ್ಥಗಿತ ಆಸ್ತಿ”ಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಬಂಡವಾಳವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.

ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಮೀಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಭದ್ರತೆ

​ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮೀಸಲು:
ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮೀಸಲು (SPR) ಕೇಂದ್ರಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ.

​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೀಜ ಬ್ಯಾಂಕ್:
ಅತಿಯಾದ ಶಾಖ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ 50,000 ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಯ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಹವಾಮಾನ-ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಬೀಜ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಾಪನೆ.

​ ಸಹಕಾರಿ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ:
“ವಲಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಬ್‌ಗಳು”
​ವಲಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಗಳು: ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಗತ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆಯಾ ವಲಯದ ಮಂಡಳಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ನೀಡುವುದು.
ಇದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಯೋಜನೆ ಹೇರುವ ಬದಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

​ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಬಾಂಡ್‌ಗಳು:
ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸ್ವಂತ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಬಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲು 50 ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುವುದು. ಇದರಿಂದ ಕೇಂದ್ರದ ಅನುದಾನದ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸುಧಾರಣೆ:
“ಮನೆಬಾಗಿಲಿಗೆ ನ್ಯಾಯ”
​5 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕರಣಗಳ ಬಾಕಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದು.

​ಇ-ಕೋರ್ಟ್ಸ್ ಹಂತ 4:
ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸಲು ₹7,000 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ.

ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ವರ್ಚುವಲ್ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೂರದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯಾಯ ವಿಳಂಬವಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

​AI-ಕಾನೂನು ಸಹಾಯಕ:
ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಅವರ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಐಆರ್ (FIR) ಹಾಗೂ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಲು ಬಹುಭಾಷಾ AI ಉಪಕರಣದ ಬಿಡುಗಡೆ.

​ವೇಗದ ಗತಿಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು:
MSME ವಿವಾದಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವುದು.
ಇದರಿಂದ ಉದ್ಯಮದ ಬಂಡವಾಳವು ಸುದೀರ್ಘ ಕಾನೂನು ಸಮರಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

​ “ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ವಿಲೇಜ್” ಮಿಷನ್:
ರೂರ್ಬನ್ (Rurban) 2.0
​ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ನಗರಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ನಗರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ತರುವುದು.

​ಗ್ರಾಮೀಣ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ಫೈಬರ್:
ಟೆಲಿ-ಮೆಡಿಸಿನ್ ಮತ್ತು ದೂರಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗೆ 100% 5G/ಫೈಬರ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು.

​ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೋಲ್ಡ್-ಚೈನ್ ಗ್ರಿಡ್‌ಗಳು:
ಹಾಲಿನಂತಹ ಬೇಗನೆ ಹಾಳಾಗುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ಶೈತ್ಯಾಗಾರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ.

​ಇ-ಗ್ರಾಮ ಸ್ವರಾಜ್:
ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಬಜೆಟ್, ಯೋಜನಾ ಅನುಮೋದನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಏಕೈಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೋರ್ಟಲ್. ಇದು ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

​ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ

​ಡಿಜಿಟಲ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗಡಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು.
​ಕ್ವಾಂಟಮ್-ಸೇಫ್ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಶನ್: ಭವಿಷ್ಯದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ (NIC) ಮತ್ತು ಆರ್‌ಬಿಐ (RBI) ನ ಭದ್ರತಾ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವುದು.

​ಸೈಬರ್-ವಾರ್ಫೇರ್ ಕಮಾಂಡ್:
ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು, ಪವರ್ ಗ್ರಿಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಾಯು ಸಂಚಾರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು 1 ಲಕ್ಷ “ಸೈಬರ್-ಕಮಾಂಡೋಗಳಿಗೆ” ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಮೀಸಲಾದ ಬಜೆಟ್

ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ:
AI-ಆಧಾರಿತ ಬೆಲೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಈರುಳ್ಳಿ, ಬೇಳೆಕಾಳು ಮತ್ತು ಖಾದ್ಯ ತೈಲಗಳ ಬೆಲೆ ದಿಢೀರ್ ಏರಿಕೆಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಕ್ರಮ.

​ಅಡುಗೆ ಅನಿಲ (LPG) ಸಬ್ಸಿಡಿ:
‘ಉಜ್ವಲ’ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ‘ಬಯೋ-ಸಿಎನ್‌ಜಿ’ ಅಡುಗೆ ಇಂಧನಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ.

​ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆದಾಯ:
“ರೈತರಿಂದ ರಫ್ತುದಾರರವರೆಗೆ”
​ಕೃಷಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿಧಿ: ರೈತರು ತಮ್ಮ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮಾರಾಟ ಮಾಡದೆ, ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಟೆಕ್ ಗೋದಾಮುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ.

​ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ:
ರಾಸಾಯನಿಕ ಮುಕ್ತ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ 1 ಕೋಟಿ ರೈತರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಸಹಾಯಧನ.

​ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ:
“ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆ”
​ಉತ್ಪಾದನಾ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ (PLI 2.0): ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ.

​ಕೌಶಲ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು: ‘ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಜೊತೆಗೆ ‘ಸ್ಕಿಲ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಆಧುನೀಕರಣ.

ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ರಕ್ಷಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲುಗಳ ನಂತರ, ಹೈಟೆಕ್ ಆಧುನೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ಈ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

*​₹7.85 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ* ಮೊತ್ತದ ರಕ್ಷಣಾ ಬಜೆಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

​# 1. ದಾಖಲೆ ಮಟ್ಟದ ಅನುದಾನ
​ಒಟ್ಟು ಹಂಚಿಕೆ:
ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ₹7.85 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ (₹6.81 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ) ಸುಮಾರು 15% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

​ಆಧುನೀಕರಣ (ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚ):
ಹೊಸ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು, ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳ ಖರೀದಿಗಾಗಿ ₹2.31 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ (28% ಏರಿಕೆ) ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

​ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವೆಚ್ಚ:
ಸಂಬಳ, ಉಪಕರಣಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸನ್ನದ್ಧತೆಗಾಗಿ ₹3.65 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

​# 2. “ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ” (ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ) ಉಪಕ್ರಮಗಳು

​ಭಾರತವನ್ನು ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ:

​ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕ ವಿನಾಯಿತಿ:
ವಿಮಾನದ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ಮೂಲ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸುಂಕವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇದು ದೇಶೀಯ ಎಂಆರ್‌ಒ (MRO) ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿದೆ.

​ದೇಶೀಯ ಖರೀದಿ:
ಆಧುನೀಕರಣ ಬಜೆಟ್‌ನ ಬಹುಪಾಲು ಮೊತ್ತವನ್ನು (₹1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು) ಭಾರತೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ತಯಾರಕರಿಂದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದು.

​ದುರ್ಲಭ ಖನಿಜಗಳ ಕಾರಿಡಾರ್:
ಸುಧಾರಿತ ಕ್ಷಿಪಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಒಡಿಶಾ, ಕೇರಳ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ “ರೇರ್ ಅರ್ಥ್ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳನ್ನು” ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು.

​# 3. ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು
​ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಣಕಾಸು ನೆರವಿನಿಂದ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯೋಜನೆಗಳು ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿವೆ:

​ವಾಯುಯಾನ:
ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರಫೇಲ್ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವದೇಶಿ ಎಎಮ್‌ಸಿಎ (AMCA) ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.

​ನೌಕಾದಳ:
ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಬೇಕಾದ ವಿಮಾನಗಳು.

​ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ:
ಡ್ರೋನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಎಐ (AI) ಆಧಾರಿತ ಯುದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ.

​ಗಡಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ
: ಗಡಿ ರಸ್ತೆ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ (BRO) ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುದಾನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ವೇಗ ನೀಡಲಾಗುವುದು.

​# 4. ನಿವೃತ್ತಿ ವೇತನ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ

​ರಕ್ಷಣಾ ಪೆನ್ಷನ್:
ಅನುಭವಿ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಪೆನ್ಷನ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ₹1.71 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೆ ಏರಿಸಲಾಗಿದೆ.